W dniu 17 lutego 2012 r. w Sali sesyjnej Sejmiku Województwa Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego wspólnie z Polskim Stowarzyszeniem Energetyki Wiatrowej gościli wspólnie  110 uczestników I Konferencji Regionalnej PSEW.

Relacja znajduje się na stronie internetowej UM: http://www.wzp.pl/umwzp/biuro_informacji/p-r-m-a-15402/artykuly.htm.  Niniejszy opis stanowi uzupełnienie merytoryczne ww. relacji.

Pan Krzysztof  Prasałek – Prezes Polskiego Stowarzyszenia Energetyki Wiatrowej potwierdził wniosek wynikający z raportów energetycznych i programów rozwoju, iż rozwój energetyki wiatrowej wspomaga rozwój sieci wysokich i średnich napięć a także lokalnej infrastruktury pomocniczej.
Z drugiej strony podkreślił iż budowa farmy wiatrowej wiąże się z generowaniem przychodów dla gminy, wynikających z naliczania podatków od nieruchomości. Podatek nalicza się wg. 2% stawki od wartości części budowlanych, na których znajduje się elektrownia, a także z tytułu dzierżawy gruntów komunalnych oraz wpływu z tytułu udziału gminy w podatku PIT i CIT.
Zwrócił uwagę, że diametralnie na niekorzyść zmieniają się przepisy w założeniach nowej ustawy o odnawialnych źródłach energii. Zastrzegł iż PSEW uczyni wszystko, aby obecny projekt ustawy OZE w obecnym kształcie nie został zatwierdzony. PSEW liczy na wsparcie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego.
Wyraził przekonanie iż w 2020 r. województwo stać na:

 4000 MW elektrowni wiatrowych,
 24 mld inwestycji w najnowocześniejszych technologiach,
 20 tys. miejsc pracy,
 9500 GWh zielonej energii.

Kluczowe informacje zawierały prezentacje dwóch przedstawicieli PSE Operatora. Pan Krzysztof Tarwacki stwierdził, iż wg. stanu na 31 stycznia 2012 r. dla całego Pomorza uzgodniono warunki przyłączeniowe dla 3042 MW, w tym 883 MW dla Pomorza Zachodniego i 2159 MW dla Pomorza Wschodniego. Na Pomorzu Wschodnim i Zachodnim nie ma obecnie wolnych mocy przyłączeniowych.
Pan Tarwacki wymienił określone przez OSP warunki przyłączenia dla farm wiatrowych w woj. zachodniopomorskim.
 SE Krajnik - 2 farmy wiatrowe o łącznej mocy 760 MW (2014-2017),
 SE Dunowo - 3 farmy wiatrowe o łącznej mocy 660 MW (2011-2016),
 SE Żydowo (nowa stacja) - 1 farma wiatrowa o mocy 166 MW (2015-2016).

Uwarunkowania systemowe, które mogą wpłynąć na potrzeby dalszej rozbudowy sieci przesyłowej w województwie:

 budowa elektrowni jądrowej w miejscowości Gąski o mocy 2000 – 3000 MW (2020-2025),
 budowa morskich farm wiatrowych – od 500 MW w roku 2020, nawet do 10000 MW w roku 2030,
 przyłączanie nowych źródeł wytwórczych konwencjonalnych i OZE,
 rozbudowa połączeń transgranicznych.

Pan Tadeusz Wrzesiński omówił szczegółowo zasady pracy systemu elektroenergetycznego, w tym pojęcie rezerwy mocy wirującej. Polega to na regulacji generacji konwencjonalnej na podstawie określonych założeń w celu uwzględnienia generacji z farm wiatrowych.
Dla woj. zachodniopomorskiego moc zainstalowana farm planowanych do przyłączenia do sieci 110 kV Enea i Energa  z uzgodnionymi warunkami – 1576 MW, moc zainstalowana farm planowanych do przyłączenia do sieci PSE Operatora – 1426 MW. Największe farmy wiatrowe z wydanymi warunkami przyłączenia planowane do realizacji na terenie woj. zachodniopomorskiego to FW Darłowo, Banie, Dunowo, Krajnik i Biały Bór. Ponadto FW Darłowo i Banie o mocy odp. 250 MW i 260 MW mają zawarte umowy przyłączeniowe.

Pan Witold Kępa – Pełnomocnik Wojewody do spraw bezpieczeństwa energetycznego województwa zachodniopomorskiego wymienił pożądane kierunki zmian w zakresie przyłączania OZE:
 jednoznaczne określenie w przepisach czy inwestor ma obowiązek ponosić koszty rozbudowy infrastruktury sieciowej przesyłowej i dystrybucyjnej, będącej własnością Operatora,
 określenie nowych zasad ustalania kosztów przyłączenia elektrowni do sieci, np. według zryczałtowanej opłaty jednostkowej za 1 MW mocy przyłączeniowej
z uwzględnieniem wysokości napięcia i w oparciu o plany rozwoju,
 organizowanie przetargów (konkursów) na moce i miejsca przyłączenia OZE w oparciu
o budowaną strategię rozwoju OSD i OSP,
 Wyeliminowanie zjawiska blokowania mocy przez deweloperów – wprowadzenia zasady „wykorzystaj lub utrać” („use or loose it”) w celu wyeliminowania z rynku inwestorów nie realizujących w wyznaczonym czasie zadań, określonych w warunków przyłączenia,
 ustalenie jako zasady przyłączania farm wiatrowych o mocy powyżej np. 60 MW do sieci przesyłowej i rozdzielni 400/220 kV, co niezależnie  od poprawy zdolności przesyłowych umożliwi równomierne obciążenie odbiorców kosztami budowy i rozbudowy sieci związanych z energetyką odnawialną. (Cena rozwoju zawarta w opłacie przesyłowej.),
 zapewnienie spójności działania systemów elektroenergetycznych i skoordynowanie ich rozwoju,  zwłaszcza w zakresie sieci 110 kV, pomiędzy operatorami systemu dystrybucyjnego oraz PSE Operator S.A.,
 ustalenie jasnych transparentnych zasad kolejności realizacji  wniosków o wydanie warunków przyłączenia,
 zróżnicowanie cen energii odnawialnej w zależności od źródła oraz kosztów amortyzacji.

Ponadto Pan Witold Kępa zwrócił uwagę na wyraźne różnice w rozwiązaniach w Niemczech i w Polsce:
W Niemczech operator nie ma prawa odmówić przyłączenia farmy wiatrowej do sieci, lecz ma obowiązek określić warunki, w jakich ta farma będzie przyłączona. Istnieje obowiązek operatora sieci do niezwłocznej optymalizacji, wzmocnienia lub rozbudowy sieci, jeżeli zachodzi taka konieczność.
Koszty pozyskania energii z OZE (w Niemczech operator musi kupić każdą mu oferowaną ilość) są rozkładane równomiernie na wszystkich odbiorców. Zaletą jest ustanowienie obowiązku niezwłocznego i na zasadzie pierwszeństwa przyłączenia źródła OZE do najbliższego punktu sieci o odpowiednim dla źródła poziomie napięcia, o ile właściciel źródła OZE nie zaproponuje innego stosownego punktu przyłączenia. Koszta realizacji przyłącza oraz urządzeń pomiarowych ponosi podmiot przyłączany.
W Polsce wyraźny jest  brak skutecznych mechanizmów zobowiązujących operatorów do realizacji inwestycji sieciowych w zakresie OZE. Na podstawie obecnie obowiązujących przepisów, koszty rozbudowy sieci dystrybucyjnej dla potrzeb źródeł odnawialnych poniosą jedynie odbiorcy znajdujący się na obszarze działania tego operatora systemu, gdzie powstają odnawialne źródła energii. Spotykane są odmowy przyłączenia do sieci z przyczyn technicznych bądź ekonomicznych. Panuje brak czytelnych i transparentnych zasad określania zakresu oraz podziału finansowania inwestycji pomiędzy operatorami sieci elektroenergetycznych i podmiotami przyłączanymi do sieci, prowadzących do konfliktów pomiędzy podmiotami na rynku. Częste jest sprowadzanie do Polski przestarzałych technologii wiatrowych wycofanych z użytku w krajach Europy Zachodniej

Pan Sebastian Sahajdak omówił zasady współpracy inwestora z samorządem lokalnym na podstawie doświadczeń zebranych z 20 audytów zrealizowanych we wskazanych urzędach miejskich
i gminnych województwa małopolskiego. Zauważył iż mieszkańcy oczekują od władz samorządowych i inwestorów prowadzenia uczciwej rozmowy – bez zakamuflowanych intencji i manipulacji. Wzajemne relacje winny opierać się na dialogu – wspólnym poszukiwaniu zrozumiałych racji i argumentów. 

Przedstawiciel Regionalnego Biura Gospodarki Przestrzennej Woj. Zachodniopomorskiego Pan Mieczysław Jaszczyk omówił kluczowe dokumenty dla określania lokalizacji infrastrukturalnych,
w tym farm wiatrowych.
 Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030,
 Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Zachodniopomorskiego.
Prelegent sporo uwagi poświęcił kwestii ustalenia zasad lokalizacji elektrowni wiatrowych
w uchwalonym 19 października 2010 roku planie zagospodarowania przestrzennego województwa zachodniopomorskiego, które mają rangę „zaleceń”, nie warunkujących ustaleń polityki przestrzennej w gminie, są spójne z zasadami obowiązującymi zarówno w Brandenburgii, jak i w Meklemburgii-Pomorzu Przednim, której obszar stanowi historyczną i naturalną część krainy geograficznej Pomorze, ze Szczecinem jako głównym miastem.
Pan Mirosław Ziółkowski przedstawiciel RWE Renewables omówił kolejne etapy procesu inwestycyjnego dla realizacji farm wiatrowych. Są to:
1. Wybór lokalizacji,
2.  Opracowanie wstępnego projektu,
 Zaplanowanie rozmieszczenia turbin,
 Pozyskiwanie praw do gruntów,
 Pomiary wietrzności,
3.  Zagospodarowanie przestrzenne,
4.  Monitoring i uzgodnienia środowiskowe,
5.  Warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej,
6.  Pozwolenie na budowę. 

Proces projektowania trwa do 5 lat, budowa – 12-24 miesięcy, eksploatacja – 20 lat.

Pani Dr Bożena Mroczek, przedstawicielka Zakładu Zdrowia Publicznego PUM rozwinęła zagadnienie możliwych narzędzi edukacyjnych w celu przeprowadzenia rzetelnych konsultacji społecznych w związku z planowaną budową farm wiatrowych. Są to:

 wyjazdy studyjne dla samorządowców i mieszkańców gminy,
 strona internetowa,
 infolinia,
 plakaty zapowiadające konsultacje społeczne,
 publikacje w prasie lokalnej,
 door to door,
 infokiosk,
 sondaż obradowy,
 spotkania z mieszkańcami,
 referendum.

Konsultacje społeczne powinny być prowadzona równolegle z projektowaniem.

Podczas panelu dyskusyjnego głos zabrała przedstawicielka małej wsi w gminie Gryfino Pani Rolewska-Pająk, która podkreśliła na wstępie iż należy do nieformalnych zwolenników energetyki wiatrowej.  Zarzuciła jednak hiszpańskiej firmie IBERDROLA która wybudowała farmę wiatrową w pobliżu wspomnianej wsi, iż popełniono wobec mieszkańców kardynalne błędy związane z brakiem umożliwienia konsultacji społecznych na poszczególnych etapach inwestycji. Pani Rolewska-Pająk stwierdziła iż brakuje dostatecznych informacji odnośnie wpływu farmy wiatrowej na stan zdrowia mieszkańców zamieszkujących tereny wokół farmy wiatrowej. Na stronach internetowych PSEW-u wszelkie raporty związane z tematyką zdrowotną opracowane są w języku angielskim, który nadal nie jest językiem przystępnym dla mieszkańców małych wsi. Pani Rolewska-Pająk zapoznała się z opracowaniami polskich ekspertów profesorówi w dziedzinie patofizjologii, którzy wypowiedzieli się negatywnie o wpływie farm wiatrowych na zdrowie ludzkie.
Do dyskusji przyłączyła się również Pani Dr Bożena Mroczek – przedstawiciel Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, która stwierdziła iż posiadanie specjalistycznej wiedzy w dziedzinie patofizjologii nie nadaje odpowiednich kompetencji do oceny wpływów zdrowotnych farm wiatrowych. Właściwą dziedziną jest metaanaliza, bazująca na obszarach w których najdłużej funkcjonują farmy wiatrowe w Europie Zachodniej. Pani Doktor przeprowadziła podobne analizy wspomnianą metodą, z których wynika iż mieszkańcy zlokalizowani w większych odległościach od farm wiatrowych mieli bardziej negatywne odczucia niż mieszkańcy zlokalizowani w bliższych odległościach. Stwierdziła iż ocenę zagrożenia hałasem w zakresie częstotliwości słyszalnych prowadzi się na etapie projektowania farmy oraz w trakcie opracowania raportu, stanowiącego niezbędny dokument do uzyskania decyzji środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia i w efekcie pozwolenia na budowę. Ocena taka wykonywana jest na podstawie obliczeń komputerowych, przy wykorzystaniu specjalistycznego oprogramowania. Obliczenia ilustrowane są graficznie na mapach hałasu i określają zasięg hałasu, co umożliwia ocenę hałasu na najbliższych terenach chronionych akustycznie. Negatywne oddziaływanie elektrowni wiatrowych na zdrowie i samopoczucie człowieka w wielu przypadkach wywołane jest przez tzw. efekt nocebo (przeciwieństwo efektu placebo). Uczucie niepokoju, depresja, bezsenność, bóle głowy, mdłości czy kłopoty z koncentracją to objawy powszechnie występujące u każdego człowieka i nie ma żadnych dowodów na to, że częstotliwość ich występowania wyraźnie wzrasta wśród osób mieszkających w sąsiedztwie farm wiatrowych. W kwestii dźwięków emitowanych przez turbiny wiatrowe, zdecydowana większość naukowców jest zgodnych – nie ma żadnych dowodów na to, by hałas czy infradźwięki, których źródłem są elektrownie wiatrowe, wywierały negatywny wpływ na zdrowie lub samopoczucie człowieka, o ile turbiny nie są zlokalizowane bezpośrednio w okolicy stałego przebywania ludzi.

Pani Rolewska – Pająk podkreśliła w odpowiedzi iż jedyną podstawą do wyciągania wniosków powinny być subiektywne odczucia mieszkańców, nie natomiast ogólne badania. Dyskusja samorządów gminnych z inwestorami nie powinna bazować na przekonywaniu do własnych racji, konieczne są obustronne uzgodnienia, a jedynym rozwiązaniem jest kompromis.

Pan Adam Stadnik – reprezentant firmy RENPRO budującej farmy wiatrowe odpowiedzialny był za projektowanie łącznie 250 MW w farmach wiatrowych. Wspomniał w dyskusji z ubolewaniem iż Pan Waldemar Pawlak Wicepremier Rządu RP, „przejście na zieloną stronę mocy” rozumie jedynie jako stosowanie nowoczesnych technologii dla ekologicznego wykorzystania węgla.
W przypadku farm wiatrowych najlepszym przykładem są Niemcy, którzy wybudowali już 26 000 MW w i nie stwierdzili przy tym negatywnego oddziaływania tych źródeł na zdrowie człowieka. Dodał iż przykładowa farma wiatrowa o mocy zainstalowanej 50 MW składająca się z 20 wież przynosi wpływy do budżetu gminy w wysokości 1,5 mln zł.

Pan Pełnomocnik Witold Kępa podkreślił, iż dla OZE należy znaleźć rozwiązanie, które nie będzie obciążało bezpośrednio odbiorcy końcowego. Wówczas możliwy również będzie rozwój energetyki wiatrowej.

Pan Prezes Prasałek podsumowując zwrócił się z apelem do wszystkich uczestników konferencji iż wspólnie możemy być liderem i autorem dobrych praktyk w zakresie energetyki wiatrowej.